مقدمه

      انحلال شركت تعاوني به معني تعطيل شدن و برچيده شدن و از بين رفتن آن و سلب وظايف و اختيارات و مسئوليتها از اعضاي هيأت مديره ومديرعامل و توقف فعاليتهاي جاري آن است . به موجب ماده (54) قانون بخش تعاوني شركت تعاوني در موارد ذيل منحل مي شود:

1- تصميم مجمع عمومي فوق العاده

2- كاهش تعداد اعضاء از حد نصاب مقرر،در صورتي كه حداكثر ظرف مدت (3) ماه تعداد اعضاء به نصاب مقرر نرسيده باشد.

3- انقضاي مدت تعيين شده در اساسنامه مربوط ، در صورتي كه در اساسنامه مدت تعيين شده باشد ومجمع عمومي مدت را تمديد نكرده باشد.

4- توقف فعاليت بيش از يك سال بدون عذر موجه .

5- عدم رعايت قوانين و مقررات مربوط پس از (3) بار اخطار كتبي در سال به وسيله وزارت تعاون بر طبق آيين نامه مربوط.

6- ورشكستگي طبق قوانين مربوط به عدم پرداخت بدهي خود.

چند نكته در مورد روند انحلال شركت تعاوني

طبق ماده (55) قانون بخش تعاوني ، در صورتي كه مجمع عمومي فوق العاده يا وزارت تعاون رأي به انحلال تعاوني بدهد، موارد ذيل بايد تحقق پيدا كند:

الف- ظرف يكماه (3) نفر جهت تصفيه امور تعاوني انتخاب و به اداره ثبت محل معرفي خواهند شد تا بر طبق قانون و آيين نامه مربوط نسبت به تصفيه امور شركت تعاوني اقدام نماييد.

ب- از زمان انتخاب هيأت تصفيه ، اختيارات و مسئوليتهاي آخرين هيأت مديره تعاوني خاتمه
مي يابد.

پ- آخرين هيأت مديره تعاوني بايد مطابق با ماده (40) اساسنامه مورد عمل با هيأت تصفيه تحويل و تحول و كليه اوراق و اسناد و دفاتر و حسابها و موجوديهاي تعاوني به هيأت تصفيه تحويل و پس از ثبت تغييرات در اداره ثبت شركتها ترتيب معرفي امضاءهاي مجاز داده مي شود.

ت- مدت خدمت هيأت تصفيه (2) سال است.

ث- در طول مدت تصفيه شركت تعاوني در شرف انحلال (يا تعاوني در حال تصفيه ) هيأت تصفيه بايد برابر با قانون بخش تعاوني و اساسنامه مورد عمل تعاوني ، مجامع عمومي لازم از جمله مجمع عمومي عادي ساليانه را برگزار  و وظايف قانوني را به مرحله اجرا بگذارد.

ج- انتقال دارايي تعاوني در حال تصفيه كلاً يا بعضاً به هيأت تصفيه و يا به اقارب آنها از طبقه اول و دوم تا درجه چهارم ممنوع است. ماده (213) قانون تجارت)

چ- نظارت بر امر تصفيه بر عهده ناظر يا ناظرين است كه وظيفه آنان رسيدگي بر عمليات تصفيه و گزارش به مجمع عمومي است .

در صورتي كه هيأت تصفيه، حسب ضرورت، مجمع عمومي را دعوت نكنند، دعوت آن مجمع وظيفه ناظر يا ناظرين خواهد بود. در صورتي ناظر هم اقدام به دعوت ننمايد. وزارت تعاون / اداره كل تعاون / اداره تعاون شهرستان حسب مورد به تقاضاي هر ذينفع حكم به تشكيل مجمع عمومي خواهد داد.(ماده «219» قانون تجارت)

ح- هيأت تصفيه براي انحلال تعاوني بايد از مراجع مختلف ذيربط برگه مفاصا حساب دريافت نمايد .

خ- با خاتمه امر تصفيه شركت تعاوني و انجام تعهدات و پرداخت بدهيها، براي بازپرداخت مبلغ اسمي سهام به اعضاء شركت تعاوني و مازاد به نسبت سهام، بين آنها تقسيم خواهد شد. در عين حال هيأت تصفيه مي بايستي موضوع پايان تصفيه را به اداره ثبت شركتها اعلام نمايد.

د- كليه اموالي كه از منابع عمومي دولتي در اختيار شركت تعاوني قرار گرفته با انحلال آن بايد مسترد شود. (تبصره «4» ماده «54» قانون بخش تعاوني)

ذ- قبل از انحلال شركت بايد به تعهداتي كه در برابر اخذ سرمايه و اموال و امتيازات از منابع عمومي و دولتي و بانكها و شهرداري سپرده است عمل نمايد.

نكات قانوني ديگر

1-    شخصيت حقوقي تعاوني تا پايان امر تصفيه محفوظ است .

2-    انحلال شركت تعاوني مادامي كه به ثبت نرسيده و اعلان نشده باشد نسبت به اشخاص ثالث بلا اثر است ( ماده 210 قانون تجارت ) .

3-    صاحبان سهام حق دارند از عمليات و حسابهاي تعاوني مانند زمان قبل از انحلال كسب اطلاع نمايند . ( ماده 220 قانون تجارت ) .

4-    انتقال دارائي تعاوني در حال تصفيه كلاً يا بعضاً به هيأت تصفيه و يا اقارب آنها از طبقه اول و دوم تا درجه چهارم ممنوع است .( ماده 213 قانون تجارت ) .

5-    نظارت بر امر تصفيه برعهده ناظر يا ناظرين است كه وظيفه آنان رسيدگي برعمليات تصفيه و گزارش به مجمع عمومي است .

در صورتي كه هيأت تصفيه ، حسب ضرورت ، مجمع عمومي را دعوت نكند ، دعوت آن مجمع وظيفه ناظر يا ناظرين خواهد بود . در صورتي كه ناظرهم اقدام به دعوت ننمايد . وزارت تعاون / اداره كل تعاون / اداره تعاون شهرستان حسب مورد به تقاضا ي هر ذينفع حكم به تشكيل مجمع عمومي خواهد داد. ( ماده 219 قانون تجارت ) .